Na wzg贸rzu Lecha znajduje si臋 przepi臋kna katedra gnie藕nie艅ska, kt贸ra zaliczana jest do skarb贸w kultury. Budowla ta wzorowana jest na francuskich katedrach gotyckich. W podziemiach tej pi臋knej 艣wi膮tyni znajduj膮 si臋 relikty wcze艣niejszych 艣wi膮ty艅, budowanych ju偶 od 970 roku. Katedr 臋 Gnie藕nie艅sk膮 nawiedza艂o wiele po偶ar贸w. Poprzez wielokrotne podpalanie katedry zmieni艂 si臋 jej wystr贸j. Odbudowywano ja wielokrotnie. Pi臋knym elementem tej 艣wi膮tyni s膮 Drzwi Gnie藕nie艅skie, kt贸re powsta艂y pod koniec XII wieku. S膮 one dzie艂em powsta艂ym pod wp艂ywem sztuki moza艅skiej. Na 18 kwaterach przedstawiono sceny z 偶ycia 艣w. Wojciecha. S膮 to sceny od narodzin 艣wi臋tego, do z艂o偶enia go w grobie katedry gnie藕nie艅skiej. Ko艣ci贸艂 艣wi臋tego Jana Chrzciciela jest r贸wnie pi臋knym zabytkiem. Ustawiony jest on na wzg贸rzu 艣wi臋toja艅skim. Jest to ko艣ci贸艂 jednonawowy, zbudowany w stylu gotyckim z ceg艂y. W prezbiterium tego uroczego ko艣ci贸艂ka mo偶na zobaczy膰 zachowan膮 polichromi臋, kt贸ra przedstawia sceny z 偶ycia Chrystusa, Matki Bo偶ej i Jana Chrzciciela. Ko艣ci贸艂 Franciszka艅ski, to kolejny zabytek sakralny znajduj膮cy si臋 na wzg贸rzu Panie艅skim. W ko艣ciele tym znajduje si臋 relikwiarz 艣wi臋tej Jolanty oraz obraz Matki Bo偶ej 鈥濸ani Gniezna鈥. Obok ko艣cio艂贸w pi臋knym zabytkiem Gniezna jest odrestaurowana star贸wka.
Najpowszechniejsz膮 legend膮 znan膮 praktycznie wszystkim jest legenda o za艂o偶eniu grodu gnie藕nie艅skiego. Legenda ta dotyczy trzech braci: Lecha, Czech i Rusa, kt贸rzy przedzierali si臋 przez las poszukuj膮c miejsca na stworzenie osady. Wtedy zauwa偶yli wzg贸rze, na kt贸rym r贸s艂 wielki d膮b, a na nim siedzia艂 bia艂y orze艂. Wtedy Lech stwierdzi艂, 偶e or艂a bia艂ego przyjmuje na god艂o dla ludu, a wok贸艂 d臋bu zbuduje gr贸d i od orlego gniazda znajduj膮cego si臋 na d臋bie nazwie go Gnieznem. Pozostali bracia wyruszyli dalej, poszukuj膮c odpowiednich miejsc na osad臋 dla swojego ludu. Tak Czech ruszy艂 na po艂udnie, a Rus na wsch贸d.
Drug膮 bardzo wa偶n膮 legend膮 jest legenda o Popielu. Ksi膮偶臋 popiel, kt贸ry posiada艂 dw贸ch syn贸w wyprawi艂 wielk膮 uczt臋 na ich postrzy偶yny. Na ow膮 uczt臋 zaprosi艂 wielu swoich przyjaci贸艂. Na t膮 uczt臋 trafi艂o dw贸ch przybysz贸w, kt贸rzy nie byli zaproszeni, wyp臋dzono ich, a oni trafili na uczt臋 oracza ksi臋cia, kt贸rzy przyj膮艂 ich w swojej dobroci. Ugo艣ci艂 ich tym, co mia艂, gdy偶 wydawa艂 r贸wnie偶 wtedy uczt臋 dla swojego syna. Go艣cie ci, przystrzygli ch艂opca i nadali mu imi臋 Siemowita. Siemowita z czasem otrzyma艂 tytu艂 ksi臋cia Polski, a Popiela usuni臋to z urz臋du. Siemowit zdoby艂 sobie s艂aw臋 i uznanie w艣r贸d wszystkich ludzi. Granice swojego ksi臋stwa rozszerzy艂 jak nikt inny. Po jego 艣mierci na tron wst膮pi艂 jego syn Lestek, po nim potomek Lestka Siemomys艂, kt贸ry sp艂odzi艂 Mieszka.
Pierwsze 艣lady osadnictwa na terenie obecnego Gniezna notuje si臋 na jakie艣 osiem tysi臋cy lat wstecz, czyli na koniec paleolitu. Do ko艅ca VIII wieku na terenach obecnego Gniezna istnia艂 obronny zesp贸艂 osadniczy pa艅stwa Polan. Zosta艂 on zmodernizowany za czas贸w panowania Mieszka I i sta艂 si臋 g艂贸wn膮 siedzib膮 piastowsk膮 i by艂 g艂贸wnym grodem Polan. Najwa偶niejszym zdarzeniem dla Gniezna by艂 zajazd w 1000 roku. W zaje藕dzie tym uczestniczyli Otton III i Boles艂aw Chrobry. W 1018 roku miasto nawiedzi艂 wielki po偶ar, kt贸ry by艂 dla niego ogromn膮 kl臋sk膮. Po偶ar strawi艂 podgrodzie wraz z ko艣cio艂em katedralnym. W siedem lat p贸藕niej w Gnie藕nie mia艂a miejsce koronacja Boles艂awa Chrobrego na kr贸la Polski. W 1038 roku na Gniezno napad艂 czeski ksi膮偶臋 Brzetys艂aw I, pozostawiaj膮c po sobie spalone podgrodzia i zniszczon膮, ograbion膮 katedr臋 gnie藕nie艅sk膮 . Kazimierz Odnowiciel zmuszony zosta艂 tym samym do przeniesienia stolicy do Krakowa. W 1243 roku Gniezno otrzyma艂o prawa miejskie. Gniezno obj臋te by艂o powstaniem Ko艣ciuszkowskim, by艂o jednym z g艂贸wnych o艣rodk贸w powstania wielkopolskiego. W 1945 roku do miasta wkroczy艂a Armia czerwona, a sowieci podpalili archikatedr臋. Bazylik臋 t膮 jednak w p贸藕niejszych latach odbudowano.